Guus Loman uit Rutten heeft Gezwam rond de Dam editie 2011 gewonnen. foto Hans Veenhuis  

 

 

 

Respect voor de zwammers is een groot goed. Spreekstalmeester Frans van Egmond laat het publiek zelfs oefenen in stil zijn. "Als de zwammer in de ton staat, moet het stil zijn." Het traditierijke Gezwam rond de Dam, het buutreednersfestival dat zaterdag voor de 19e keer zorgt voor een afgeladen hotel Van Saaze, heeft vanzelfsprekend de lach hoog in het vaandel staan.  

De zaal moet plat, grappen en grollen vormen de hoofdmoot op het jaarlijkse cabaretfeestje van de Zotte Leeuwkes, de carnavalsvereniging uit Kraggenburg. Toch is buutreednen ook een serieuze zaak. Een goeie buut vereist een gedegen voorbereiding.

Wietze Hannema is het groentje in het veld van zes zwammers. De systeembeheerder uit Bant was in de editie van 2010 de pauzeact. Zaterdag doet hij in een sterk veld een poging om de zwamtitel te bemachtigen. "Ik heb denk ik een goeie buut en het typetje klopt. Samen met Tom van Baars en Chris Naalden heb ik er alles aan gedaan wat ik moest doen. Voor mijn gevoel kan ik niet falen."

Wat een goeie buut is, weet Hannema niet precies. "Lastig. Als je continu positieve geluiden uit de zaal hoort en er zitten een paar lachsalvo's tussen, dan is het goed. De kunst is om actualiteiten uit de polder en een paar goeie moppen met elkaar te verweven in een mooi verhaal." Zijn typetje Johnny Hoop stond al vrij snel, in de maanden erna kwamen de moppen en verhalen. Of ze goed genoeg zijn voor de winst? "Daar kan ik alleen maar van dromen."

In het uur voor de aftrap bereiden Rudy van Steenbergen, Hans Veenhuis, Wietse Hannema, Guus Loman, Sietse Broekema en Robert van Loenhout zich in alle rust voor in de ontbijtzaal van het hotel. Terwijl de mudvolle zaal wordt beziggehouden door de Putkapel oefenen de zwammers nog eens hun tekst en laten ze zich door de grimeurs omtoveren tot hun typetje. Veenhuis won al eens in een grijs verleden. Hij is bezig aan een afscheidstournee. "Ik wil mezelf nog één keer pesten."

De zwammers moeten zich door de mensenmassa een weg naar de ton op het podium banen. Op weg naar de ondergang of naar eeuwige roem. Werelderfgoed, windmolens en seksueel misbruik zijn dankbare onderwerpen. De lach overheerst en dat is een goed teken. Wietse Hannema is meer dan tevreden over zijn buut als Johnny Hoop. De vakjury roept Guus Loman, ook al winnaar in 2007, tot de beste zwammer uit. De Ruttenaar heeft als Willem de Wegenbouwer de lachers op zijn hand met moppen over de Sluitgatweg, De Deel en de Vliegtuigweg, waar het beruchte kinderdagverblijf is gevestigd. Nu moet Loman volgend jaar weer aan de bak, terwijl dat eigenlijk niet de bedoeling was. "Eerst maar een paar dagen van de overwinning genieten."